Albaola eta euskal itsas ondarea
Jarraipena ematen diogu Albaola Itsas Kultur Faktoriarekin dugun elkarlanari, euskal itsas kultura berreskuratzeko, kontserbatzeko eta zabaltzeko egiten duen lanean, itsasoari lotutako ontziak, jakinduria eta bizimodua bizirik mantentzen dituzten proiektuen bidez.
11 Mar 2026
Euskal Herriak itsasoarekin duen harremana gure kultura-ondarearen parte da. Belaunaldiz belaunaldi transmititutako lanbideek, ontziek, ontzigintza-teknikoak eta bizimoduak kontserbatzea eta, batez ere, belaunaldi berriei helaraztea merezi duen ondarea osatzen dute.
Orona Fundaziotik lan hau babesten dugu Albaolarekin dugun lankidetzaren bidez eta, besteak beste, gure itsas memoria babesteko bi modu desberdin ordezkatzen dituzten bi proiekturekin: San Juan baleontziaren eraikuntza eta Ozentziyo ontziaren berreskuratzea.
San Juan baleontzia: euskal itsas tradizio handia berreskuratzea
Albaolaren proiektu enblematikoenetako bat San Juan baleontziaren eraikuntza da; XVI. mendeko euskal baleontziaren erreplika zientifikoa da, Pasaian eraiki zena eta 1565ean Kanadako Red Bay-n urperatu zena.
Ontzi-hondakinei buruz egindako ikerketa arkeologikoetatik abiatuta, Albaolak 2014an ekin zion berriro eraikitzeari, euskal ontzigintzako material, teknika eta lanbide tradizionalak erabiliz. 2025ean uretaratu ondoren, lanek aurrera jarraitzen dute ekipamendua osatzeko eta euskal nabigazioaren historia transmititzeko gai izango den etorkizuneko museo mugikor bihurtzeko helburua gauzatzeko.
Ozentziyo: bizimodu bat bizirik mantentzea
Itsasontzi historiko handiak berreskuratzearekin batera, Albaolak gure kostaldeko komunitateen eguneroko bizitzatik gertuago dauden ontziak babesteko ere egiten du lan. Horren adibide da Ozentziyo, euskal arrantza tradizionalaren ikur bizitzat hartzen dena.
Bi hamarkada baino gehiagoko jardueraren ondoren, ontzia desagertzera bideratuta zegoen, besteak beste, belaunaldi-txandaketarik ez zegoelako. 2015ean, Albaolak bere egin zuen kaltetzeaz babesteko asmoz, ontzia bera ez ezik, balio handiko bizimodua eta itsas kultura osoa ere babesteko.
Orona Fundaziotik bereziki balioesten dugu Albaolaren lana, ulertzen dugulako kultura-ondarea ez dela ondare estatikoa: ikertzen, berreskuratzen, erabiltzen eta transmititzen denean mantentzen da bizirik.
San Juan baleontzia eta Ozentziyo bezalako proiektuak babesteak ontziak, teknikak eta jakinduria kontserbatzen laguntzea esan nahi du, baita horien atzean dauden istorioak eta bizimoduak gordetzea ere.
